خسارت 440 میلیون دلاری اقتصاد دیجیتال از جنگ؛ هر گونه تبعیض در دسترسی به شبکه‌های اینترنتی نه تنها غیرقابل قبول است، بلکه می‌تواند به یک چالش امنیتی و اجتماعی کشور تبدیل شود.

به گزارش صنعت‌صنف، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در نشست خبری،‌ با اشاره به تجربه حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در جریان جنگ رمضان اظهار داشت: حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات طی این جنگ تجربه جدید و در عین حال اثرگذاری را پشت سر گذاشت و فشار زیادی را تجربه کرد. بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی کشور مورد حمله دشمن قرار گرفت و به صورت مکرر ارتباط جزایر کشور با سرزمین اصلی قطع شد.

چیت‌ساز افزود: بخش اعظم این خسارت‌ها در حوزه دولت و به‌ویژه زیرساخت‌های بخش فضایی بود. در بخش دولتی بالغ بر ۴۲.۶ همت خسارت مستقیم متحمل شدیم و در بخش غیردولتی نیز خسارت‌های ناشی از حمله مستقیم حدود 8.4 همت برآورد شده است. در مجموع اگر بخواهیم محاسبه کنیم، حدود ۳۳۵ میلیون دلار خسارت مستقیم به بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات وارد شد.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که با زیان مواجه شد، حوزه اقتصاد دیجیتال بود که به دلیل قطع اینترنت بین‌الملل دچار خسارت جدی شد.

وی در تشریح این خسارت‌ها تصریح کرد: در حوزه مخابرات و ارتباطات، حدود ۶.۴ همت معادل ۴۲.۷ میلیون دلار خسارت وارد شده است. همچنین در بخش پست و لجستیک، حدود ۷۰۰ میلیارد تومان معادل ۰.۵ میلیون دلار، در حوزه تجارت الکترونیک ۲.۴ همت معادل ۱۵.۵ میلیون دلار، در حوزه کسب‌وکارهای استانی در ۲۶ استان کشور ۱.۸ همت معادل ۱۱.۸ میلیون دلار و در بخش کسب‌وکارهای بزرگ‌مقیاس نیز ۵.۵ همت معادل ۳۶ میلیون دلار خسارت برآورد شده است.

وی افزود: مجموع خسارت‌های ناشی از کاهش درآمد مستقیم کسب‌وکارهای حوزه فاوا و اقتصاد دیجیتال بر اثر محدودیت‌ها و اختلالات اینترنتی، به ۱۶.۳۲ همت معادل ۱۰۵.۲ میلیون دلار رسیده است. همچنین مجموع خسارت‌های فیزیکی و خسارت‌های ناشی از کاهش درآمد مستقیم در بخش فاوا و اقتصاد دیجیتال، در مجموع بیش از ۶۷ همت معادل ۴۴۰ میلیون دلار برآورد می‌شود.

چیت‌ساز ادامه داد: این وضعیت تاب‌آوری کسب‌وکارهای کشور را با چالش مواجه کرد. به همین دلیل پس از این دوره، با توجه به نیازهایی که در زمان قطعی‌ها تجربه شد، ضرورت اتصال کسب‌وکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال به اینترنت در همه شرایط برای تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران روشن‌تر شد.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات افزود: حتی در شرایط بحرانی نیز نباید اتصال اینترنت کسب‌وکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال قطع شود.

وی ادامه داد: در جلساتی که طی این مدت برای نزدیک کردن دیدگاه‌های سیاست‌گذاران و فعالان زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال برگزار شد، تلاش کردیم این موضوع را به طور شفاف تبیین کنیم. در آخرین جلسات با نهادهای تصمیم‌گیر در حوزه شرایط امنیتی نیز به صراحت اعلام کردیم که کسب‌وکارها به زیرساخت‌های ابری جهانی وابسته هستند.

چیت‌ساز توضیح داد: بخش عمده‌ای از خدمات این کسب‌وکارها نیازمند اتصال سرورها، پایگاه‌های داده، سامانه‌های پشتیبان و ابزارهای مختلف به اینترنت است و در صورت قطع اینترنت این زیرساخت‌ها از دسترس خارج شده و امکان مدیریت، بازیابی و مقیاس‌پذیری آن‌ها از بین می‌رود.

وی افزود: از سوی دیگر معماری نرم‌افزارهای مبتنی بر API و میکروسرویس‌ها به گونه‌ای است که کسب‌وکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال به طور گسترده از سرویس‌های بین‌المللی استفاده می‌کنند؛ از جمله سرویس‌های احراز هویت و دیگر خدماتی که نیازمند اتصال پیوسته به اینترنت بین‌الملل هستند.

با تبعیض اینترنتی مخالفیم

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به اهمیت اینترنت در حوزه امنیت سایبری گفت: وابستگی به اینترنت در این حوزه بسیار حیاتی است. سامانه‌های امنیتی باید به طور مستمر به‌روزرسانی شوند و امضای بدافزارها، داده‌های تحقیقاتی و پچ‌های امنیتی باید به صورت پیوسته دریافت شود.

وی ادامه داد: این منابع عمدتاً جهانی هستند و اگرچه تلاش‌هایی برای ایجاد منابع داخلی صورت گرفته، اما همچنان نیاز به اتصال مستمر به اینترنت وجود دارد تا گواهی‌ها بتوانند ارتباط امن را برقرار کنند.

چیت‌ساز تاکید کرد: در حقیقت اگر بخواهیم امنیت در حوزه اقتصاد دیجیتال افزایش یابد، لازم است پلتفرم‌ها به اینترنت به شکل مطلوب متصل باشند. قطع اینترنت برای کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال شاید برای چند ساعت قابل تحمل باشد، اما قطع گسترده و سراسری آن شوک اقتصادی ایجاد می‌کند.

وی افزود: اینترنت مانند آب است؛ زمانی که مسیر یک آب جاری بسته شود، در نهایت مسیر خود را پیدا می‌کند. امروز نیز مشاهده می‌کنیم که حجم ترافیک اینترنت بین‌الملل به گونه‌ای افزایش یافته که نشان می‌دهد مسیرهای طبیعی ارتباطی خود را پیدا کرده‌اند و این حجم به حدود ۷.۵ پتابایت رسیده است.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: این مسئله یک پیام روشن برای سیاست‌گذاران دارد و ما به عنوان مجموعه‌ای که خود را مسئول حق دسترسی مردم به اینترنت می‌دانیم معتقدیم که این نیاز باید برطرف شود.

وی اظهار کرد: در این فاصله مجموعه دستگاه‌ها، سازمان‌ها و معاونت‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تلاش کردند این ارتباط برقرار بماند. با این حال باید توجه داشت که اتصال به اینترنت در میان مجموعه فعالیت‌های وزارت ارتباطات کمتر از حدود پنج درصد مأموریت‌های این وزارتخانه را در بر می‌گیرد.

او در ادامه با اشاره به وضعیت خسارت کسب‌وکارهای دیجیتال در این دوره اظهار کرد: خسارتی که کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال در این دوران متحمل شدند نسبت به دوره‌های مشابه به مراتب کمتر بوده است. دلیل اصلی این موضوع به تاب‌آوری شریان‌های ارتباطی حیاتی کشور و عملکرد شبکه ارتباطات داخلی برمی‌گردد که در شرایط بحران توانست خدمات خود را ارائه دهد.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات همچنین در پاسخ به سوالی درباره اینترنت پرو و برخی دسترسی‌های خاص اینترنتی و بررسی تخلفات در این زمینه گفت: ما در حوزه اقتصاد دیجیتال با هرگونه تبعیض میان مردم مخالف هستیم. ایجاد احساس تبعیض می‌تواند بنیان‌های اجتماعی جامعه را تضعیف کند.

چیت‌ساز تاکید کرد: ما با هر نوع اینترنتی که باعث ایجاد فاصله و تفاوت در دسترسی میان مردم شود مخالف هستیم. آنچه در شرایط بحران مطرح بود این بود که کسب‌وکارها به دلایلی مانند به‌روزرسانی پچ‌های امنیتی، ارتباط با سرورهای بین‌المللی و دیگر نیازهای فنی، باید بتوانند اتصال خود را حفظ کنند.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در پایان گفت: موضوع بررسی تخلفات در این زمینه توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در حال پیگیری است و در صورت اثبات تخلف، با متخلفان برخورد خواهد شد. همچنین نظارت در این حوزه بر عهده سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی است.

چیت‌ساز در ادامه در پاسخ به سوال ایسنا مبنی مهمترین اقدامات در زمینه بومی‌سازی و جست‌وجوگرهای بومی اظهار کرد: اگر قرار باشد داخلی‌سازی کامل در برخی حوزه‌ها انجام شود، منابع قابل توجهی نیاز دارد و برآوردها نشان می‌دهد که با دلار ۱۲۰ هزار تومانی چیزی نزدیک به ۷۰۰ همت منابع لازم خواهد بود.

ایران نمی‌تواند چین شود

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در ادامه با اشاره به برخی مقایسه‌ها با کشور چین گفت: گاهی در میان برخی سیاست‌گذاران این تصور وجود دارد که می‌توان دقیقاً همان مدلی را که در چین اجرا شده در کشور ما نیز پیاده کرد، در حالی که باید توجه داشت چین با جمعیتی حدود یک و نیم میلیارد نفر یک بازار بسیار بزرگ و کامل در اختیار دارد. در چین حدود ۴۵ درصد اقتصاد کشور در حوزه اقتصاد دیجیتال متمرکز شده و سیاست‌گذار نیز منابع قابل توجهی را برای توسعه زیست‌بوم داخلی در این حوزه اختصاص داده است. اما در کشور ما بازاری حدود ۹۰ میلیون نفر وجود دارد که با همان مختصات نمی‌تواند تمام اجزای یک بازار کامل را شکل دهد.

معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ادامه داد: در برخی حوزه‌ها برای آنکه تولید یک قطعه یا فناوری از نظر اقتصادی پایدار باشد باید حداقل حدود ۵۰۰ هزار واحد از آن تولید شود، در حالی که در بسیاری از حوزه‌ها ما چنین بازاری در اختیار نداریم که بتوانیم ادعا کنیم همه چیز را به طور کامل داخلی‌سازی کنیم.

وی همچنین به برخی برداشت‌های نادرست درباره زیرساخت‌های چین اشاره کرد و گفت: گاهی گفته می‌شود که تمام تجهیزات شبکه در چین کاملاً بومی است، در حالی که این تصور نیز دقیق نیست. من نیز در اپراتورهای مختلف در چین کار و زندگی کرده‌ام و می‌توانم با اطمینان بگویم که بخش قابل توجهی از قطعات از وندورهای بین‌المللی تامین می‌شود.

چیت‌ساز افزود: حتی در آنجا نیز فرآیندهای اعتبارسنجی و تأیید تجهیزات وجود دارد و استانداردهای مشخصی مانند SLA به صورت شفاف اجرا می‌شود؛ مسائلی که در بازار ما هنوز به آن شکل توسعه پیدا نکرده است. بنابراین در برخی حوزه‌ها می‌توان بومی‌سازی را ادامه داد، اما در برخی بخش‌ها از نظر اقتصادی پایدار نیست و ممکن است حتی از منظر اقتصادی و امنیتی نیز داخلی‌سازی کامل به صرفه نباشد.