استفاده از فیلترشکن را به ارزش تبدیل کردیم؛ در سال‌های گذشته استفاده از فیلترشکن‌ها یک موضوع ضدارزشی بود، در حالی که اکنون به یک چالش حکمرانی تبدیل شده است.

به گزارش صنعت‌صنف، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نشست خبری خود با اشاره به موضوع پایداری ارتباطات اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که پس از جنگ رمضان در دستور کار قرار گرفت، پایداری ارتباطات بود. پایداری ارتباطات در شرایط جنگی اولویت پیدا می‌کند. طراحی زیرساخت‌های ارتباطی متناسب با تراکم جمعیت انجام می‌شود، اما از ۹ اسفند سال گذشته با جابه‌جایی تراکم جمعیت مواجه بودیم و همه تلاش ما این بود که ارتباط مردم حفظ شود.

سیدستار هاشمی افزود: در جنگ رمضان بخش خصوصی خدمات خود را رایگان ارائه کرد، در شرایطی که درآمد آن‌ها تحلیل رفته بود که این موضوع نشان‌دهنده بزرگ بودن و شریف بودن آن‌هاست.

هاشمی ادامه داد: در موضوع قطعی ارتباط در جزایر شاهد بودیم که سه بار ارتباطات قطع شد، اما با تدابیر انجام شده ارتباط حفظ شد. در حوزه پست نیز بیش از ۱۵ میلیون مرسوله جابه‌جا شد. در بحث صنعت فضایی نیز باید گفت پژوهشگاه و مراکز زمینی مورد اصابت قرار گرفتند، اما تدابیری اندیشیده شد تا ارتباطات ما با ماهواره‌ها قطع نشود. همچنین در بحث دولت الکترونیک در جنگ رمضان شاهد رکورد جدیدی بودیم و یک میلیارد تراکنش ثبت شد که می‌توانست با وقفه همراه شود اما این اتفاق نیفتاد.

وی درباره ارتباطات بین‌الملل گفت: گاهی اوقات به جای حل مسئله، صورت مسئله را حذف می‌کنیم و این موضوع هر از گاهی تکرار می‌شود و باید از آن درس بگیریم. در سال ۱۴۰۱ شاهد مسدودسازی‌ها و محدودیت‌ها بودیم. در آن دوره استفاده از فیلترشکن‌ها یک موضوع ضدارزشی بود و اکنون به یک چالش حکمرانی تبدیل شده است و در آن زمان از این ظرفیت استفاده نمی‌شد.

هاشمی با اشاره به موضوع سیم‌کارت‌های سفید اظهار کرد: سابقه سیم‌کارت‌های سفید به سال ۱۳۹۹ برمی‌گردد. در سال ۱۴۰۴ وقتی در فضای رسانه‌ای بحث سیم‌کارت سفید مطرح می‌شود بسیاری اظهار می‌کنند که سیم‌کارت سفید نداریم و با افتخار از وی‌پی‌ان استفاده می‌کنیم؛ این تجربه ما در سال‌های اخیر است. ما گاهی حکمرانی را منحصر به برخی مسائل می‌دانیم و یک موضوع ضد ارزشی را طی سال‌ها به ارزش تبدیل می‌کنیم و باید از این موضوع درس بگیریم.

وزیر ارتباطات در ادامه صحبت هایش در پاسخ به سوالی درباره طرح وایت‌لیست اینترنت گفت: این ایده که تنها مجموعه‌ای از سایت‌ها با ممیزی قابل دسترس باشند، در مقطعی در کشور مطرح شده بود اما از نگاه کارشناسی قابل اجرا نیست.

وی با انتقاد از پیگیری این طرح تاکید کرد وزارت ارتباطات به‌صورت جدی با آن مخالفت کرده و آن را غیرعملی دانسته است. حتی در سازمان‌های کوچک نیز مدیریت سطح دسترسی کاربران پیچیده است و تعمیم چنین مدلی به سطح ملی و برای ۹۰ میلیون نفر عملاً امکان‌پذیر نیست.

وزیر ارتباطات در ادامه گفت افرادی که کوچکترین آشناییتی با حوزه ارتباطات ندارد این موضوع وایت‌لیست را پیگیری می‌کنند و می‌گویند اجرایی است: در جلسه با این فرد گفتم که ماستت را بخور.

وی با اشاره به اقتصاد دیجیتال و سرمایه‌گذاری گفت: یکی از تلخ‌ترین سوال‌هایی که با آن مواجهیم این است که اینترنت تا کی وصل خواهد ماند و این موضوع بسیار دردناک است. اگر درباره اقتصاد دیجیتال و تکالیف قانونی برنامه هفتم صحبت می‌کنیم، این موضوع نیاز به پایداری ارتباطات دارد. این موارد محقق نمی‌شود مگر اینکه یک تصمیم راهبردی و واحد گرفته شود.

اینترنت دوباره قطع می‌شود؟

وزیر ارتباطات در جواب به این سوال که آیا اینترنت دوباره قطع خواهد شد یا نه گفت: یکی از موضوعاتی که به شکل جدی در دستور کار ما در ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی است همین موضوع است. حسب شرایط امنیتی که در دنیا هم وجود دارد، ممکن است محدودیت‌های دسترسی به اینترنت بین‌الملل ایجاد شود. اما نکته این است که فرایند آن باید شفاف شود.

هاشمی درباره سازوکار قطع و وصل اینترنت توضیح داد: برای این فرایند پیشنهاد مشخصی که وجود دارد که وزارتخانه معتقد است باید به حداقل برساند و در یک فرایند شفاف با اطلاع رسانه‌ها اتفاق بیفتد. همچنین اگر قرار است محدودیتی ایجاد شود با تشخیص چه نهادی با تطبیق چه کمیته‌ای و تا چه زمانی انجام شود.

او در ادامه گفت: در این زمینه پیشنهادهایی دریافت کردیم و با دوستان مختلف امنیتی و دیگر حوزه‌ها در حال تکمیل آن هستیم. این موضوع نباید در یک فضای غبارآلود اتفاقی بیفتد. جلسات متعددی برایش گذاشته باشند. آن چیزی که شاه‌بیت این موضوع خواهد بود این است که هر محدودسازی زمان‌دار خواهد بود.

وی در پاسخ به این سوال که اینترنت چه زمانی به شرایط عادی بازمی‌گردد، گفت: اینترنت پس از اتفاقاتی که در یکی دو هفته اخیر افتاد، به یکی از موضوعات پیچیده حکمرانی تبدیل شده است.

وی افزود: حتما کیفیت اینترنت باید ارتقا یابد و همکاران در تلاش‌اند این مهم را رقم بزنند. ما معتقدیم اینترنت برای همه باید با کیفیت و بدون تبعیض باشد و ما و دولت نشان داده‌ایم پای حرف خود هستیم و با همه دشواری‌ها ایستاده‌ایم.

هاشمی ادامه داد: در دنیای امروز اگر اقتصاد دیجیتال مهم است که هست و سهم اقتصاد دیجیتال در GDP از ۴۰ درصد عبور می‌کند، ما نمی‌توانیم و نباید با خودتحریمی از آن جا بمانیم.

وزیر ارتباطات با بیان اینکه برخی تصور می‌کنند با بستن اینترنت امنیت برقرار شده است که تصور قابل دفاعی نیست، گفت: زیرا در زمان قطع اینترنت شاهد شهادت تعدادی از مسئولان تراز اول امنیتی کشور مثل شهید خطیب، شهید خادمی، شهید لاریجانی بودیم، پس اگر فکر می‌کنیم با بستن اینترنت، امنیت برقرار شده، باید در این نگاه تجدیدنظر کنیم. قطعی اینترنت عوارض جدی مثل به روز نشدن سامانه‌ها دارد و امکان به‌روز رسانی سامانه‌ها در کشور از بین می‌رود.

وی ادامه داد: برخی فکر می‌کنند سامانه یعنی چند سرور که در کشور مستقر است، در حالی که همه ابزارها حتی گوشی‌های تلفن همراه باید مرتب به روزرسانی شوند وگرنه در برابر حملات سایبری آسیب‌پذیر خواهند بود. بنابراین شبکه داخلی کشور با طولانی شدن قطع اینترنت در برابر حملات سایبری آسیب پذیر می‌شود که این خود یک مقوله ضد امنیتی است.

۷ زیست‌بوم آماده آغاز کار هستند

وزیر ارتباطات در ادامه صحبت‌هایش درباره اینترنت پرو توضیح داد: موضوع موسوم به اینترنت پرو در اصل یک طرح یا خدمت با ماهیت تجاری بود، اما در اجرا از اهداف اولیه خود فاصله گرفت. مسئله اصلی این بود که تلاش شد مدل B2C، یعنی ارائه خدمت مستقیم به مصرف‌کننده نهایی، با مدل B2B، یعنی ارائه خدمت به کسب‌وکارها، جایگزین شود؛ در حالی که این دو مدل کارکردها و مخاطبان کاملاً متفاوتی دارند.

به گفته او، به صورت کلی مسئله اینترنت پرو نشان داد که در طراحی و اجرای خدمات ارتباطی، باید تفاوت میان مدل‌های تجاری، مخاطبان هدف و پیامدهای اجتماعی و حکمرانی با دقت در نظر گرفته شود؛ زیرا تغییر نادرست مسیر یک خدمت می‌تواند آن را از هدف اصلی خود دور کند و نیازمند مداخله نهادهای نظارتی شود.

هاشمی در ادامه تصریح کرد: اگر سامانه‌های ما آسیب‌پذیر و متوقف شوند و نتوانند به مردم خدمات دهند، مصداق یک موضوع ضد امنیت ملی است. اینکه یک پنجره واحد ایجاد کنیم و همه خدمات دولت ذیل آن ارائه شوند، اساساً شدنی نیست. هم تجربه خودمان در چند دهه اخیر در کشور را دیدیم و هم تجارب سایر کشورها، از کانادا تا سنگاپور را بررسی کردیم.

وی ادامه داد: آن‌ها زیست‌بوم‌هایی در حوزه‌های مختلف مثل سلامت، مالیات، آموزش و ... طراحی کرده‌اند. ما هم برای طرح خودمان یک سال وقت گذاشته‌ایم و چارچوب آن را نهایی کردیم که در هیئت وزیران مصوب و به وزارت ارتباطات ابلاغ شد. در حال حاضر ۷ زیست‌بوم آماده است تا کار خود را اجرا کند که محوریت آن‌ها سازمان فناوری اطلاعات است. قرار بود شب عید این ۷ زیست‌بوم کار خود را به صورت رسمی آغاز کند که به جنگ تحمیلی بر خوردیم، ولی امیدواریم تا یک ماه آینده این زیست‌بوم‌ها کار خود را آغاز کنند.

هاشمی در ادامه صحبت‌هایش درباره پیام رسان‌های داخلی اظهار کرد: در دوره جنگ تحمیلی سوم، میزان تقاضا برای برخی پیام‌رسان‌های داخلی چند صد درصد افزایش یافت. طبیعی است که با چنین رشد ناگهانی، فشار بر زیرساخت‌ها افزایش پیدا کند و در مقاطعی افت کیفیت یا اختلال در خدمات رخ دهد چرا که افزایش شدید تقاضا می‌تواند به ازدحام شبکه و محدودیت منابع زیرساختی منجر شود.

وی ادامه تاکید کرد: در آن شرایط، این پلتفرم‌ها تلاش کردند خدمات خود را فعال نگه دارند، اما محدودیت‌هایی مانند ظرفیت ذخیره‌سازی، منابع مالی و تأمین تجهیزات در زمان کوتاه نیز وجود داشت. وزارت ارتباطات در توسعه نرم‌افزار این پیام‌رسان‌ها دخالت ندارد، اما از آن‌ها حمایت می‌کند و در چارچوب‌های مشخص عملکردشان را پیگیری می‌کند.

وزیر ارتباطات با تاکید براینکه وضعیت فعلی حکمرانی فضای مجازی رضایت‌بخش نیست. وقتی بخش بسباری از مردم و درصد بالایی از جوانان از فیلترشکن استفاده می‌کنند، به این معناست که سیاست‌های موجود نیازمند بازنگری جدی است. رضایت مردم باید معیار اصلی تصمیم‌گیری باشد، چون مردم مهم‌ترین سرمایه کشور هستند.

هاشمی در ادامه درباره خسارات حوزه ارتباطات در جریان جنگ تحمیلی توضیح داد: در جریان جنگ رمضان، بخش‌هایی از زیرساخت‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دچار آسیب شد که برآورد کلی آن در همه حوزه‌ها حدود ۶۸ همت اعلام شده است. بخش قابل توجهی از این خسارت مربوط به حوزه صنعت فضایی، از جمله پژوهشگاه فضایی ایران و برخی ایستگاه‌های زمینی بوده است.