خیز بانک مرکزی برای مقابله با تهدیدهای کوانتومی؛ شبکه بانکی کشور با تراکنش سالانه بیش از ۸۷ میلیارد در شبکه شتاب نیازمند حفاظت، حفظ حریم و مقاومت در برابر تهدیدهای کوانتومی است و نمی‌توان این موضوع را نادیده گرفت.

به گزارش صنعت‌صنف، رئیس‌کل بانک مرکزی در نشست امضای تفاهمنامه پساکوانتومی با معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری که در محل معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برگزار شد، با اشاره به حجم تراکنش‌های شبکه پرداخت کشور اظهار داشت: انجام می‌شود. 

عبدالناصر همتی افزود: حجم تراکنش‌های شاپرک نیز به ۱۱۱ میلیارد تراکنش در سال می‌رسد و در شبکه پایا ۳.۵ میلیارد، ساتنا ۹۳ میلیون، چکاوک ۱۱۴ میلیون و سامانه پل بیش از ۵۰۰ میلیون تراکنش انجام می‌شود.

همتی با اشاره به تمرکز این حجم از تراکنش‌ها در زیرساخت‌های بانکی و پرداخت کشور گفت: چنین ساختاری نیازمند حفاظت، حفظ حریم و مقاومت در برابر تهدیدهای کوانتومی است و نمی‌توان این موضوع را نادیده گرفت.

رئیس‌کل بانک مرکزی ضمن استقبال از همکاری با معاونت علمی در حوزه پساکوانتوم، ادامه داد: با توجه به اقداماتی که به تازگی علیه شبکه بانکی کشور انجام شده است، طبیعی است که باید برای ارتقای امنیت و استفاده از روش‌های جدید اقدام کنیم و به‌تدریج به این سیستم‌ها مهاجرت کنیم.

وی با تأکید بر ضرورت تبدیل تفاهمنامه به اقدامات عملی گفت: معمولاً در کشور جلسه برگزار می‌کنیم، تفاهمنامه امضا می‌کنیم و موضع رها می‌شود اما در این موضوع باید اقدامات به‌گونه‌ای باشد که بتواند در عمل در برابر حرکت‌هایی که با استفاده از روش‌های کوانتومی امکان‌پذیر است، از شبکه بانکی کشور محافظت کند.

همتی همچنین بر نقش بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه فناوری‌های پساکوانتومی تأکید کرد و گفت: بخشی از هزینه‌های این مسیر باید از سوی بانک مرکزی تأمین شود و بخش دیگر نیز می‌تواند به بخش خصوصی و شرکت‌هایی که قصد فعالیت و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کوانتومی دارند، بازگردد.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: معاونت علمی می‌تواند حلقه اتصال میان بخش اجرایی و پژوهش باشد تا نیازهای واقعی بانک مرکزی، شبکه تراکنش‌ها و نظام پرداخت کشور به حوزه پژوهش و توسعه فناوری منتقل شود.

وی ابراز امیدواری کرد این همکاری به توسعه فناوری‌های مورد نیاز کشور و تسریع در بومی‌سازی و انتقال فناوری در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی منجر شود.

ایجاد آزمایشگاه آزمون الگوریتم‌های پسا‌کوانتومی

در همین حال معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به تهدیدهای احتمالی رایانش کوانتومی برای روش‌های فعلی رمزنگاری گفت: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با امضای تفاهمنامه همکاری با معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، هم‌راستا با کشورهای پیشرو، مسیر مهاجرت شبکه بانکی به رمزنگاری پسا‌کوانتومی را آغاز کرده است مسیری که قرار است با توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و تربیت نیروی متخصص دنبال شود.

حسین افشین یکی از پیامدهای توسعه فناوری کوانتوم را ایجاد تهدید برای برخی روش‌های رمزنگاری فعلی عنوان کرد و گفت: با افزایش توان پردازشی رایانه‌های کوانتومی، برخی الگوریتم‌هایی که امروز از نظر امنیتی قابل اتکا هستند، ممکن است در آینده دیگر سطح امنیت مورد انتظار را نداشته باشند.

افشین افزود: به هر حال توسعه فناوری کوانتوم حسن‌های زیادی خواهد داشت، اما یکی از معایب آن این است که کدگذاری‌ها و رمزنگاری‌هایی که امروز امن هستند، ممکن است با افزایش توان محاسباتی دیگر امن نباشند. به همین دلیل، حرکت به سمت رمزنگاری پسا‌کوانتومی باید پیش از فراگیر شدن توانایی‌های محاسباتی کوانتومی آغاز شود.

به گفته او، کشورهای پیشرو از جمله آمریکا، کانادا، ژاپن و چین نیز فرایند آماده‌سازی و مهاجرت تدریجی زیرساخت‌های خود از روش‌های رمزنگاری متعارف به روش‌های مقاوم در برابر حملات کوانتومی را آغاز کرده‌اند.

افشین یکی از مهم‌ترین بخش‌های این تفاهم‌نامه را ایجاد یک بازار واقعی برای فناوری‌های کوانتومی و به‌ویژه رمزنگاری پسا‌کوانتومی دانست.

معاون علمی رئیس‌جمهور اعلام کرد: حدود ۱۵ دانشگاه کشور در حوزه زیرساخت‌های آزمایشگاهی مورد حمایت قرار گرفته‌اند، هسته‌های پژوهشی شکل گرفته و سه آزمایشگاه آموزشی کوانتومی نیز برای استفاده دانشگاه‌ها خریداری شده است. همچنین دوره‌ها و سرفصل‌های آموزشی مرتبط با این حوزه در دانشگاه‌ها توسعه یافته و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز وارد این عرصه شده‌اند.

یکی دیگر از محورهای مورد تأکید افشین، ایجاد زیرساخت آزمایشگاهی برای ارزیابی فناوری‌های پسا‌کوانتومی بود.

او گفت: زمانی که الگوریتم‌ها و راهکارهای جدید رمزنگاری توسعه پیدا می‌کنند، نمی‌توان آنها را بدون آزمون و ارزیابی وارد زیرساخت‌های حساس بانکی کرد. به همین دلیل باید محیط‌های آزمایشگاهی و سندباکس‌هایی ایجاد شود تا الگوریتم‌ها از نظر عملکرد، مقیاس‌پذیری و میزان تاب‌آوری مورد بررسی قرار گیرند.

معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت آغاز زودهنگام این فرایند تأکید کرد و گفت: مسئله امنیت داده‌ها تنها به زمانی که رایانه‌های کوانتومی به توانایی لازم برای شکستن برخی رمزنگاری‌ها دست پیدا کنند محدود نمی‌شود. داده‌های رمزگذاری‌شده امروز ممکن است ذخیره شوند و در آینده، با در دسترس قرار گرفتن توان محاسباتی مناسب، مورد حمله قرار گیرند. از این رو، آماده‌سازی شبکه بانکی باید پیش از رسیدن به آن مرحله انجام شود.

افشین ادامه داد: حتی رمزنگاری که امروز صورت گرفته می‌تواند ذخیره شود و در آینده باز شود و برای مقابله با چنین سناریویی باید از هم‌اکنون تدبیر شود.