چک تضمین‌شده جایگزین رمزدار شد؛ چک‌های تضمین‌ شده از 7 مهرماه جایگزین چک‌های رمزدار می‌شوند و پرداخت آنها به صورت آنی است و بانک‌ها نمی‌توانند پرداخت وجه آنها را به انجام فرآیند تسویه بین‌ بانکی منوط کنند.

به گزارش صنعت‌صنف، بانک مرکزی در تازه‌ترین گام برای حذف تدریجی چک‌های رمزدار از شبکه بانکی، صدور این نوع چک را از هفتم مهرماه 1405 ممنوع و از ابتدای دی‌ماه 1405 نیز تبادل آن را متوقف می‌کند. همزمان از مهرماه، چک‌های تضمین‌شده که به سامانه صیاد متصل هستند، باید به‌ صورت آنی پرداخت شوند، تغییری که به گفته بانک مرکزی، مسیر استفاده از چک‌های کاغذی سنتی را به سمت ابزارهای شفاف‌تر و قابل رهگیری هدایت می‌کند.

در مقابل، چک‌های تضمین‌ شده که قرار است جایگزین چک‌های رمزدار شوند، از هفتم مهرماه باید به صورت آنی پرداخت شوند و بانک‌ها نمی‌توانند پرداخت وجه آنها را به انجام فرآیند تسویه بین‌ بانکی منوط کنند.

بانک مرکزی این تصمیم را در قالب بخشنامه مورخ اول شهریورماه ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ کرده است؛ بر اساس این بخشنامه، بانک‌ها از تاریخ هفتم مهرماه موظفند وجه چک تضمین‌ شده را در زمان مراجعه ذی‌نفع پرداخت کنند و از انتقال آن به فرآیند تسویه بین بانکی خودداری کنند.

همچنین بانک مرکزی تأکید کرده مهلت تعیین‌شده برای اجرای این تغییرات قابل تمدید مجدد نخواهد بود.

چک رمزدار یکی از ابزارهای پرداخت بانکی است که به دلیل تضمین پرداخت از سوی بانک، سال‌ها در معاملات با مبالغ بالا، معاملات ملکی، مزایده‌ها و برخی مبادلات تجاری مورد استفاده قرار گرفته است.

تفاوت مهم آن با چک عادی این است که ریسک برگشت به دلیل نبود موجودی برای دریافت کننده مطرح نیست؛ چرا که وجه آن در فرآیند بانکی تأمین شده است.

با این حال، چک رمزدار در ساختار سنتی خود به فرآیندهای بین‌ بانکی و سامانه‌های تسویه وابسته است و همین موضوع موجب شده بانک مرکزی به دنبال جایگزینی آن با چک‌های تضمین‌ شده است.

چک تضمین شده از نظر ماهیت پرداخت شباهت زیادی به چک رمزدار دارد؛ با این تفاوت که فرآیند صدور آن در سال‌های اخیر به سامانه صیاد متصل شده و همین اتصال، امکان ثبت و رهگیری اطلاعات چک را افزایش داده است.

بانک مرکزی پیش‌تر اعلام کرده بود که صدور چک تضمین‌ شده در سامانه صیاد (پیچک) ثبت می‌شود و ذی‌نفع می‌تواند از مسیرهای مختلف از جمله درگاه‌های بانکی، خودپردازها، پیامک و اپلیکیشن‌های موبایلی نسبت به استعلام آن اقدام کند. همچنین این چک در همه شعب بانک‌ها بدون محدودیت جغرافیایی قابل پذیرش و پرداخت است.

یکی از مهم‌ترین تغییرات از مهرماه، سرعت پرداخت چک تضمین‌شده است. اگرچه بانک مرکزی پیش‌تر امکان پرداخت فوری این چک‌ها را برای بانک‌ها فراهم کرده بود، از هفتم مهرماه پرداخت آنی به یک الزام تبدیل می‌شود.

به این ترتیب، دارنده چک تضمین‌شده دیگر نباید برای دریافت وجه، منتظر انجام تسویه بین‌بانکی بماند. بانک نیز نمی‌تواند به دلیل اینکه چک از بانک دیگری صادر شده است، پرداخت را به چرخه تسویه موکول کند.

دلیل این تصمیم نیز روشن است؛ چک تضمین‌شده مانند چک رمزدار فاقد وضعیت برگشتی است و با توجه به اینکه اطلاعات صدور آن در سامانه صیاد ثبت شده، بانک مقصد می‌تواند اصالت آن را از طریق سامانه احراز کند.

با حذف تدریجی چک رمزدار، یک ابزار قدیمی که بخش قابل توجهی از ارزش معاملات چکی را به خود اختصاص داده بود، جای خود را به ابزاری می‌دهد که اطلاعات آن در یک سامانه متمرکز ثبت شده است.

البته این تحول به معنای حذف فوری تمام چک‌های کاغذی نیست چراکه چک تضمین‌ شده همچنان می‌تواند در قالب فیزیکی صادر شود، اما فرآیند صدور، ثبت، استعلام و پرداخت آن بیش از گذشته به زیرساخت‌های الکترونیکی متکی خواهد بود.