هوشمندسازی روستاها راهبرد کاهش آسیب‌های اجتماعی است؛ هوشمندسازی می‌تواند زمینه شناسایی و آشکارشدن ظرفیت‌های پنهان مناطق روستایی را فراهم کند و مسیر دسترسی به فرصت‌های اشتغال و درآمدزایی پایدار را هموار سازد.

به گزارش صنعت‌صنف، مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تأکید بر ضرورت گذار از حمایت‌های صرفاً نقدی به توانمندسازی پایدار خانوارهای روستایی و عشایری گفت: اجرای طرح روستاهای هوشمند، با ایجاد فرصت‌های اشتغال پایدار، تسهیل دسترسی به خدمات حمایتی و شناسایی ظرفیت‌های بومی، می‌تواند به کاهش فقر، مهاجرت‌های ناخواسته و آسیب‌های اجتماعی در مناطق روستایی و عشایری کمک کند.

زهرا قیومی در جریان بازدید از پاویون «روستاهای هوشمند» دفتر نوآوری، هوشمندسازی و امنیت معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست‌جمهوری در ششمین نمایشگاه بین‌المللی دستاوردهای روستایی و عشایری، در گفت‌وگو با روستا تی‌وی درباره برنامه‌های این دفتر برای حمایت از خانوارهای روستایی و عشایری، توانمندسازی زنان و بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوشمندسازی در مسیر توسعه پایدار گفت: برگزاری نمایشگاه توانمندی‌های روستایی و عشایر فرصتی ارزشمند برای بازخوانی سیاست‌ها، اسناد بالادستی و برنامه‌های اجرایی در حوزه توسعه پایدار مناطق روستایی و عشایری است.

قیومی افزود: دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با رویکرد گذار از «حمایت‌های صرفاً نقدی و گذرا» به «توانمندسازی پایدار»، برنامه‌های خود را با تلفیق فناوری‌های نوین، حمایت‌های هدفمند و مشارکت نهادهای مدنی دنبال می‌کند.

وی با بیان اینکه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، به‌ویژه خانوارهای روستایی و عشایری، از اولویت‌های این دفتر است، تصریح کرد: ارائه خدماتی همچون برنامه‌های رفع سوءتغذیه کودکان زیر پنج سال، بسته‌های غذایی و بهداشتی برای مادران باردار و دارای فرزند شیرخوار و کارت امید مادر، در کنار برنامه‌های توانمندسازی خانوارها، از جمله اقدامات حمایتی این دفتر به شمار می‌رود.

اجرای برنامه توانمندسازی جامعه‌محور در ۱۱ استان کشور

مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای تقویت مشارکت‌های اجتماعی در مناطق روستایی و عشایری اضافه کرد: در راستای اجرای بند 80 برنامه هفتم پیشرفت، برنامه تسهیل‌گری اجتماعی و توانمندسازی جامعه‌محور با هدف حمایت از گروه‌های جهادی و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه توانمندسازی خانوارهای زن‌سرپرست، قرار است در فاز نخست در ۱۱ استان کشور اجرایی شود.

وی همچنین از ظرفیت «پنجره واحد خدمات حمایتی ایرانیان» برای تسهیل دسترسی جامعه هدف به خدمات خبر داد و افزود: این پنجره، با اولویت زیرسامانه زنان سرپرست خانوار، می‌تواند به‌عنوان درگاهی یکپارچه، دسترسی هوشمند، سریع و بدون واسطه روستاییان و عشایر به خدمات حمایتی، مستمری‌ها، بیمه‌ها و بسته‌های حمایتی را فراهم کند.

قیومی با اشاره به ظرفیت بانک زمان در ارائه خدمات متقابل نیز اظهار کرد: بانک زمان، به‌عنوان سازوکاری برای مبادله و تهاتر خدمات، می‌تواند در جوامع روستایی و عشایری اثربخش باشد و به‌ویژه در تأمین و ارائه خدمات موردنیاز در داخل روستاها نقش‌آفرینی کند.

حمایت از اشتغال خانگی و توانمندسازی زنان روستایی

زهرا قیومی درباره نقش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در هوشمندسازی روستاها و توانمندسازی زنان گفت: تسهیل اشتغال خرد و خانگی، اتصال جوامع روستایی و عشایری به زنجیره‌های ارزش از طریق حمایت از تعاونی‌های تولیدی، گروه‌های خودیار و مشاغل خانگی، از جمله برنامه‌های این وزارتخانه برای توسعه فرصت‌های اقتصادی در مناطق روستایی است.

مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی افزود: شناسایی استعدادها، ظرفیت‌ها و نیازهای مهارتی جامعه هدف، به‌ویژه زنان روستایی، برای تسهیل ورود آنان به بازار کار و ایجاد درآمد پایدار، از محورهای مهم این برنامه‌هاست.

به گفته وی، ارائه آموزش‌های مهارتی از طریق سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای کشور، متناسب با ظرفیت‌های بومی هر منطقه، از دیگر اقدامات پیش‌بینی‌شده در این حوزه است؛ آموزش‌هایی که می‌تواند زمینه توسعه مشاغلی همچون گردشگری روستایی و کشاورزی مدرن را فراهم کند.

قیومی تأکید کرد: سازمان‌های تابعه و ادارات استانی تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به‌عنوان بازوهای اجرایی و تخصصی وزارتخانه، نقش مهمی در تحقق این برنامه‌ها و حضور مؤثر در میدان دارند.

روستاهای هوشمند، فرصتی برای کاهش فقر و آسیب‌های اجتماعی

وی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر اجرای طرح روستاهای هوشمند بر توسعه روستایی و کاهش آسیب‌های اجتماعی تصریح کرد: پاسخ قطعاً مثبت است؛ چراکه هوشمندسازی می‌تواند زمینه شناسایی و آشکارشدن ظرفیت‌های پنهان مناطق روستایی را فراهم کند و مسیر دسترسی به فرصت‌های اشتغال و درآمدزایی پایدار را هموار سازد.

مدیرکل دفتر امور حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به عوامل مؤثر در بروز آسیب‌های اجتماعی در مناطق روستایی گفت: نبود دسترسی کافی به فرصت‌های شغلی و آگاهی محدود از توانمندی‌های فردی و ظرفیت‌های بومی، از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه‌ساز مشکلات اجتماعی در این مناطق باشند.

وی ادامه داد: زمانی که با استفاده از ابزارهای هوشمند، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های هر منطقه شناسایی شود و امکان هدایت افراد به سمت فرصت‌های شغلی و درآمدزایی پایدار در محل زندگی آنان فراهم آید، انگیزه مهاجرت‌های ناخواسته به شهرها کاهش می‌یابد.

زهرا قیومی خاطرنشان کرد: هوشمندسازی از طریق افزایش شفافیت در توزیع منابع و ارائه به‌موقع خدمات، می‌تواند بخشی از فشارهای معیشتی و روانی خانوارها را کاهش دهد و در پیشگیری از آسیب‌هایی همچون اعتیاد، افسردگی و ترک تحصیل مؤثر باشد. همچنین، تقویت فرصت‌های اقتصادی و دسترسی بهتر به خدمات می‌تواند به کاهش ترک تحصیل دختران در پی ازدواج زودهنگام و پسران به دلیل ورود زودهنگام به بازار کار کمک کند.

وی افزود: اجرای طرح روستاهای هوشمند، فراتر از توسعه زیرساخت‌های فناوری، راهبردی کلان برای مقابله با چالش‌های ساختاری مناطق روستایی است. ایجاد درآمد پایدار و دسترسی به خدمات نوین در محل سکونت، می‌تواند ضمن کاهش انگیزه مهاجرت به حاشیه کلان‌شهرها، از گسترش حاشیه‌نشینی و تشدید فقر جلوگیری کند؛ عواملی که هر یک می‌توانند زمینه‌ساز بروز آسیب‌های اجتماعی باشند.

ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌ها برای تحقق معیشت پایدار روستایی

قیومی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری همه‌جانبه دستگاه‌های اجرایی و تجمیع ظرفیت‌ها و منابع حمایتی اظهار امیدواری کرد: با توزیع عادلانه منابع و خدمات در مناطق مختلف کشور و اولویت‌بخشی به گروه‌های آسیب‌پذیر، زمینه کاهش آسیب‌های اجتماعی، تقویت توانمندی خانوارها و دستیابی به معیشت پایدار فراهم شود.

وی تصریح کرد: تحقق این هدف، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی روستاییان و عشایر، می‌تواند به کاهش وابستگی خانوارها به حمایت‌های مستقیم و کاهش تعهدات حمایتی دولت در بلندمدت منجر شود؛ مسیری که پیگیری و استقرار کامل پنجره واحد خدمات حمایتی ایرانیان می‌تواند نقش مؤثری در تحقق آن ایفا کند.